शेवटचे अपडेट:
IJMR अभ्यासात असे आढळून आले की “एडेनोकार्सिनोमा हा सर्वात सामान्य आणि वेगाने वाढणारा फुफ्फुसाचा कर्करोग उपप्रकार होता, विशेषत: स्त्रियांमध्ये, जागतिक ट्रेंडशी सुसंगत.”
पर्यावरणीय आणि व्यावसायिक कार्सिनोजेन्समुळे फुफ्फुसाचा कर्करोग होण्याचा धोका वाढतो.
भारतातील फुफ्फुसाच्या कर्करोगाचा भार सर्व प्रदेशांमध्ये असमानपणे वाढत आहे, नवीन पुराव्यांवरून असे दिसून आले आहे की केवळ धूम्रपानामुळे हा आजार कोणाला होतो आणि कोणाचा मृत्यू होतो हे स्पष्ट होत नाही, असे इंडियन जर्नल ऑफ मेडिकल रिसर्चमध्ये प्रकाशित झालेल्या एका चिंताजनक अभ्यासात आढळून आले आहे.
विश्लेषणात्मक अभ्यासानुसार – “प्रदेशनिहाय फुफ्फुसाच्या कर्करोगाचे ओझे, भारतातील दीर्घकालीन कल आणि वेळ-मालिका अंदाज…” असे वर्णन केले आहे की “सहा भारतीय प्रदेशांमधील 57 लोकसंख्येमध्ये फुफ्फुसाचा कर्करोग आणि तंबाखू आणि अल्कोहोल वापराच्या ओझ्याचे पहिले आणि सर्वात अद्ययावत विश्लेषण,” स्पष्ट प्रादेशिक असमानता आढळून आली.
दक्षिण, उत्तर आणि ईशान्येतील पुरुषांमध्ये आणि ईशान्येकडील महिलांमध्ये फुफ्फुसाच्या कर्करोगाचे प्रमाण जास्त होते. तंबाखूचा जास्त वापर हा ईशान्येकडील भाराचे स्पष्टीकरण देत असताना, इतरत्र चित्र वेगळे आहे.
संशोधकांनी नमूद केले की “दक्षिण प्रदेशात पदार्थांचा कमी वापर (<25 टक्के) पण तरीही फुफ्फुसाचा कर्करोग ASIR दर उच्च असल्याचे नोंदवले गेले, जे इतर योगदान देणारे घटक दर्शवितात." धुम्रपानाची पातळी आणि कर्करोगाच्या घटनांमधली ही विसंगती प्रदूषित हवेसह पर्यावरणीय एक्सपोजर महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावत असल्याची चिंता वाढवते.
अभ्यासाच्या लेखकांनी वाढत्या घटनांमागील कारणे समजून घेण्यासाठी “तंबाखूच्या वापरापलीकडे संशोधन” करण्याचे आवाहन केले आहे. “भारतातील फुफ्फुसाच्या कर्करोगाचे ओझे प्रादेशिक असमानता दर्शविते, विशेषत: स्त्रियांमध्ये एडेनोकार्सिनोमा अधिक आहे,” असे निष्कर्षात अभ्यासाच्या लेखकांनी लिहिले आहे. “घटना वाढण्याचा अंदाज आहे, तर कमी मृत्यू-ते-घटना प्रमाण कमी नोंदवलेले मृत्युदर सूचित करते, चांगल्या मृत्यूच्या अहवालाची गरज अधोरेखित करते. तंबाखूच्या वापरापलीकडे प्रदेश-विशिष्ट संशोधन आवश्यक आहे.”
इंडियन कौन्सिल ऑफ मेडिकल रिसर्च (ICMR) द्वारे प्रकाशित एक पीअर-रिव्ह्यू केलेले ओपन-एक्सेस मेडिकल जर्नल – IJMR मध्ये प्रकाशित केलेला अभ्यास – कॅन्सर एपिडेमियोलॉजी आणि बायोस्टॅटिस्टिक्स, रिजनल कॅन्सर सेंटर, तिरुवनंतपुरम आणि मणिपाल अकादमी ऑफ हायर एज्युकेशन, कर्नाटक, भारत येथील संशोधकांनी आयोजित केला आहे.
वायू प्रदूषण हा एक गंभीर धोका म्हणून उदयास येत आहे
फुफ्फुसाच्या कर्करोगाचे केवळ धूम्रपान हेच कारण नाही, असे या अभ्यासात अधोरेखित करण्यात आले आहे. त्यात असे म्हटले आहे की “जगभरातील सुमारे 25 टक्के फुफ्फुसाच्या कर्करोगाचे प्रकरण तंबाखू नसलेल्या घटकांशी निगडीत आहेत,” आणि “फुफ्फुसाच्या कर्करोगाचे प्रमुख कारण हवेच्या प्रदूषणातील कण घटक” हे ओळखणाऱ्या संशोधनाचा हवाला दिला.
“एका अभ्यासात वायू प्रदूषणातील कण हे फुफ्फुसाच्या कर्करोगाचे प्रमुख कारण असल्याचे आढळून आले आहे. भारतात, अंदाजे 1.7 दशलक्ष मृत्यू वायू प्रदूषणास कारणीभूत आहेत. बायोमास इंधनाचा वापर आणि दुसऱ्या हाताने धुराचा प्रादुर्भाव (48.5 टक्के प्रौढांमध्ये नोंदवलेला) हे देखील फुफ्फुसाच्या कर्करोगासाठी मुख्य योगदानकर्ते आहेत, विशेषत: स्त्रियांमध्ये, “अन्य अभ्यास उद्धृत करताना लेखिकेने लिहिले आहे.
लेखकांनी इतर गैर-धूम्रपान जोखमींकडे देखील लक्ष वेधले जे बहुतेकदा प्रदूषित वातावरणात आच्छादित होतात, ज्यात बायोमास इंधनाचा वापर आणि दुसऱ्या हाताच्या धुराचा व्यापक प्रदर्शन समाविष्ट आहे, ज्याची “48.5 टक्के प्रौढांमध्ये नोंद झाली आहे.” हे घटक महिलांवर असमानतेने परिणाम करतात, बहुतेक प्रदेशांमध्ये तंबाखूचा वापर 10 टक्क्यांपेक्षा कमी असूनही महिलांमध्ये फुफ्फुसाचा कर्करोग का वाढत आहे याचे एक स्पष्टीकरण देते.
विशेषत: महिलांमध्ये वाढणारी प्रकरणे
अभ्यासात असे आढळून आले की “एडेनोकार्सिनोमा हा सर्वात सामान्य आणि वेगाने वाढणारा फुफ्फुसाचा कर्करोग उपप्रकार होता, विशेषत: महिलांमध्ये, जागतिक ट्रेंडशी सुसंगत.” एडेनोकार्सिनोमा हा एक कर्करोग आहे जो मानवी अवयवांच्या ग्रंथीच्या पेशींच्या अस्तरांमध्ये सुरू होतो.
विश्लेषणामध्ये पुरुषांमध्ये “फुफ्फुसाच्या कर्करोगाच्या घटनांमध्ये वाढ होत असल्याचे” देखील आढळले, परंतु महिलांमध्ये वाढ अधिक होती. अभ्यासानुसार, “महिलांनी पुरुषांपेक्षा जास्त (सरासरी वार्षिक टक्केवारीतील बदल) AAPC दाखवले आहे,” आणि तंबाखूचा वापर 10 टक्क्यांपेक्षा कमी असूनही फुफ्फुसाचा कर्करोग वाढत आहे, जे इतर योगदान देणारे घटक सूचित करतात.” सर्वात जलद वाढणारा उपप्रकार एडेनोकार्सिनोमा होता, विशेषत: महिलांमध्ये – एक नमुना जो जागतिक संशोधनाशी संरेखित करतो.
फुफ्फुसाच्या कर्करोगाचे प्रमाण देखील जास्त होते आणि दोन्ही लिंगांच्या वृद्ध प्रौढांमध्ये वाढत होते, जे वृद्धत्व आणि हानिकारक पर्यावरणीय आणि जीवनशैली घटकांच्या दीर्घकालीन प्रदर्शनाचे एकत्रित परिणाम दर्शविते.
प्रादेशिक पातळीवर चित्र
प्रादेशिक पातळीवर चित्र गुंतागुंतीचे राहिले. तसेच, विश्लेषणात “पुरुषांमध्ये फुफ्फुसाच्या कर्करोगाच्या घटनांमध्ये वाढती प्रवृत्ती…” आढळून आले, कोल्लममध्ये तंबाखूच्या वापराबरोबरच कालांतराने सर्वाधिक दर 56.8 टक्के दिसून आले. जरी तंबाखूचे सेवन कमी झाले असले तरी, रोगाचा भार भूतकाळातील एक्सपोजर दर्शवू शकतो, कारण फुफ्फुसाचा कर्करोग 10-30 वर्षांच्या दीर्घ विलंबानंतर विकसित होतो.
श्रीनगर, पुलवामा, कन्नूर आणि कासरगोड यांसारख्या भागात अल्कोहोलचा कमी वापर आणि काही बाबतीत तंबाखूचा माफक वापर असूनही फुफ्फुसाच्या कर्करोगाचे प्रमाण जास्त आहे. याउलट, वर्धा, मुझफ्फरपूर आणि प्रयागराज यांसारख्या जिल्ह्यांमध्ये तंबाखूचा वापर खूप जास्त आहे परंतु फुफ्फुसाच्या कर्करोगाचे प्रमाण कमी असल्याचे दिसून आले आहे, ज्यामुळे अंडररिपोर्टिंग, काळजीची सुविधा किंवा इतरत्र उपचार घेत असलेल्या रुग्णांबद्दल चिंता निर्माण झाली आहे. मुंबईत, पुरुषांच्या फुफ्फुसाच्या कर्करोगाच्या घटनांमध्ये तीव्र घट, हे देखील पूर्वीच्या अभ्यासात नमूद केले गेले आहे, हे प्रकरणांमध्ये खरी घट होण्याऐवजी डेटा संकलन समस्या दर्शवू शकते.
डेटा अंतर संपूर्ण प्रभाव लपवतो
वाढत्या ओझे असूनही, फुफ्फुसाच्या कर्करोगाचे परिणाम खराब राहतात. “भारतातील फुफ्फुसाच्या कर्करोगाच्या 45 टक्के प्रकरणांचे निदान दूरच्या टप्प्यावर होते, ज्यामुळे उच्च मृत्युदर वाढतो,” असे अभ्यासात नमूद केले आहे. मृत्यू-ते-घटनेचे प्रमाण प्रदेशांमध्ये भिन्न असताना, लेखकांनी सावध केले की “कमी मृत्यू ते घटना प्रमाण (एमआयआर) फुफ्फुसाच्या कर्करोगाच्या मृत्यूचे कमी अहवाल दर्शवू शकते,” खऱ्या टोलला कमी लेखले जात असल्याची चिंता वाढवते.
वायू प्रदूषण आणि व्यावसायिक प्रदर्शनावरील लोकसंख्या-विशिष्ट डेटाच्या अनुपस्थितीसह या अभ्यासाने मर्यादा मान्य केल्या, ज्यामुळे त्यांच्या प्रभावाचे थेट मोजमाप रोखले गेले. तरीही, तंबाखू आणि अल्कोहोलचा वापर कमी असलेल्या भागात उच्च फुफ्फुसाच्या कर्करोगाचे वारंवार निरीक्षण पर्यावरणीय कारणांकडे लक्ष वेधून घेते ज्याकडे लक्ष देण्याची गरज आहे.
शेवटी, लेखकांनी “फुफ्फुसाच्या कर्करोगाच्या ओझ्यामध्ये प्रादेशिक असमानता” पाहिली आणि आगामी दशकांमध्ये घटना आणखी वाढण्याचा अंदाज आहे. त्यांनी चांगले मृत्यू अहवाल, मजबूत कर्करोग नोंदणी आणि “पुढील संशोधन… तंबाखूच्या पलीकडे असलेल्या प्रदेश-विशिष्ट फुफ्फुसाच्या कर्करोगाचे ड्रायव्हर्स ओळखण्यासाठी, पर्यावरणीय, व्यावसायिक आणि जीवनशैली घटकांसह” आवश्यकतेवर भर दिला. भारत खराब होत असलेल्या हवेच्या गुणवत्तेशी लढा देत असताना, निष्कर्ष केवळ पर्यावरणीय समस्या म्हणून नव्हे तर कर्करोगाचा वाढता धोका म्हणून प्रदूषणाचा सामना करण्यासाठी निकड वाढवतात.
08 जानेवारी 2026, दुपारी 1:39 IST
अधिक वाचा